ไขความหมาย “เทียนรุ่ง” สัญลักษณ์แห่งปัญญา
เครื่องราชสักการะพระราชพิธี วันสำคัญทางพระพุทธศาสนา
โดยกรมการศาสนา กระทรวงวัฒนธรรม
พระราชพิธีและประเพณีถวาย “เทียนรุ่ง” เป็นราชประเพณีสำคัญที่พระมหากษัตริย์ไทยทรงสืบทอดต่อเนื่องมาตั้งแต่รัชกาลที่ ๔ จนถึงปัจจุบัน โดย “เทียนรุ่ง” หมายถึงเทียนขี้ผึ้งขนาดใหญ่ น้ำหนัก ๓๓ บาท สูงประมาณ ๔๕ เซนติเมตร จัดทำขึ้นเพื่อถวายเป็นพุทธบูชาในวันสำคัญทางพระพุทธศาสนา อาทิ วันมาฆบูชา วันวิสาขบูชา และวันอัฏฐมีบูชา
หลักฐานเกี่ยวกับพระราชพิธีถวายเทียนรุ่งปรากฏในพระราชนิพนธ์ “พระราชพิธีสิบสองเดือน” ในพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ ๕ ซึ่งกล่าวถึงพระราชพิธีบำเพ็ญพระราชกุศลเนื่องในวันมาฆบูชา เริ่มต้นขึ้นในสมัยพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ ๔ เพื่อรำลึกถึงเหตุการณ์สำคัญของวันสำคัญดังกล่าว และทรงโปรดเกล้าฯ ให้มีการฟั่นเทียน หรือเทียนรุ่ง เพื่อจุดบูชาในพระอุโบสถวัดพระศรีรัตนศาสดารามและวัดพระอารามหลวงสำคัญ
นับตั้งแต่รัชกาลที่ ๖ เป็นต้นมา พระราชพิธีถวายเทียนรุ่งได้รับการสืบสานเป็นราชประเพณีมาอย่างต่อเนื่อง จนถึงในสมัยรัชกาลปัจจุบัน พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้มีการสืบสานพระราชพิธีดังกล่าว โดยสำนักพระราชวังจะจัดเตรียมเทียนรุ่งเพื่อนำขึ้นทูลเกล้าฯ ถวาย ทรงพระสุหร่ายและทรงเจิม ก่อนพระราชทานแก่เจ้าพนักงานพระราชพิธี เพื่อนำไปถวายเจ้าอาวาสสำหรับจุดเทียนรุ่งพระราชอุทิศพระราชทาน ถวายเป็นพุทธบูชา เนื่องในวันมาฆบูชา วันวิสาขบูชา ซึ่งจะจุดถวายตั้งแต่ยามค่ำคืนต่อเนื่องจนถึงรุ่งอรุณ ณ พระอารามหลวงสำคัญจำนวน ๖ พระอาราม ประกอบด้วย พระอุโบสถ วัดพระศรีรัตนศาสดาราม วัดบวรนิเวศวิหาร วัดเบญจมบพิตรดุสิตวนาราม วัดราชประดิษฐสถิตมหาสีมาราม วัดราชบพิธสถิตมหาสีมาราม กรุงเทพมหานคร และวัดนิเวศธรรมประวัติ จังหวัดพระนครศรีอยุธยา
นอกจากความหมายทางศาสนาแล้ว พระราชพิธีถวายเทียนรุ่งยังสะท้อนถึงพระราชศรัทธาและพระราชปณิธานของพระมหากษัตริย์ไทยในการทำนุบำรุงพระพุทธศาสนา ตลอดจนสืบสานพระราชประเพณีอันทรงคุณค่าให้คงอยู่คู่สังคมไทย
เนื่องในเทศกาลวันวิสาขบูชา ประจำปี ๒๕๖๙ กรมการศาสนา กระทรวงวัฒนธรรม ร่วมกับคณะสงฆ์ และสำนักงานวัฒนธรรมจังหวัดทั่วประเทศ เตรียมจัดงานสัปดาห์ส่งเสริมพระพุทธศาสนา ภายใต้แนวคิด “จุดประทีป ๑ ล้านดวง สวดมนต์ ๑ ล้านจบ ถวายพุทธบูชา วันวิสาขบูชาโลก” ณ วัดสำคัญทั่วประเทศ
ในส่วนกลางจัดที่วัดเบญจมบพิตรดุสิตวนาราม กรุงเทพมหานคร จัดขึ้นระหว่างวันที่ ๒๙–๓๑ พฤษภาคม ๒๕๖๙ โดยเปิดให้ประชาชนเข้าร่วมกิจกรรมตั้งแต่เวลา ๑๐.๐๐ - ๒๐.๐๐ น.
ภายในงานมีกิจกรรมทางพระพุทธศาสนาและกิจกรรมสร้างสรรค์มากมาย อาทิ การสักการะพระพุทธชินราช สักการะพระโพธิสัตว์ราชกุมาร พระพุทธเมตตา พระพุทธรูปปางปรินิพพานองค์จำลอง เนื่องในสังเวชนียสถานจากแดนพุทธภูมิประเทศอินเดีย-เนปาล มาประดิษฐานเป็นการชั่วคราว ณ ด้านหน้าพระอุโบสถวัดเบญจมบพิตรดุสิตวนาราม พิธีรดน้ำและห่มผ้าต้นพระศรีมหาโพธิ์ การสาธิตพับดอกบัว การจำหน่ายผลิตภัณฑ์ชุมชน ตลอดจนการทำวัตรเย็น สวดบทธัมมจักกัปปวัตตนสูตร และการเจริญภาวนา
สำหรับวันวิสาขบูชา วันที่ ๓๑ พฤษภาคม ๒๕๖๙ มีกิจกรรมสำคัญเริ่มตั้งแต่ช่วงเช้า ประกอบด้วย พิธีทำบุญตักบาตรพระสงฆ์ พิธีแห่ผ้าห่ม รดน้ำ และถวายไม้ค้ำต้นพระศรีมหาโพธิ์ จากนั้นในช่วงค่ำจะมีพิธีจุดประทีป เวียนเทียน สวดมนต์บทพระพุทธคุณ พระธรรมคุณ และพระสังฆคุณ ทำนองสรภัญญะ และถวายผ้าป่าเพื่อถวายเป็นพุทธบูชา
ภายหลังเวลา ๒๐.๐๐ น. จะมีการแสดงพระธรรมเทศนาฉลองพระราชศรัทธาเทียนรุ่ง ภายในพระอุโบสถวัดเบญจมบพิตรดุสิตวนาราม เพื่อเปิดโอกาสให้พุทธศาสนิกชนร่วมฟังธรรม ปฏิบัติธรรม และสั่งสมบุญกุศลตลอดทั้งคืน การนี้จึงขอเชิญชวนพุทธศาสนิกชนร่วมกิจกรรมสำคัญดังกล่าวโดยพร้อมเพรียงกัน
วันวิสาขบูชา เป็นวันสำคัญสากลของโลก ตามมติองค์การสหประชาชาติ ตรงกับวันเพ็ญขึ้น ๑๕ ค่ำ เดือน ๖ อันเป็นวันที่พระพุทธเจ้าประสูติ ตรัสรู้ และปรินิพพาน จึงเป็นมหามงคลที่พุทธศาสนิกชนทั่วโลกพร้อมใจกันประกอบกิจกรรมเพื่อถวายเป็นพุทธบูชา และน้อมระลึกถึงหลักอริยสัจ ๔ อันเป็นหัวใจสำคัญแห่งพระพุทธศาสนา
การถวายเทียนรุ่งเนื่องในวันวิสาขบูชา นอกจากจะเป็นการสักการบูชาพระรัตนตรัยแล้ว ยังเป็นสัญลักษณ์แห่งการจุดแสงสว่างทางปัญญา เพื่อเสริมสร้างคุณธรรม ความสามัคคี และความสงบสุขในสังคมไทย พร้อมทั้งสะท้อนบทบาทของกรมการศาสนาในการสืบสานพระพุทธศาสนา และส่งเสริมให้พระพุทธศาสนาเป็นมรดกทางภูมิปัญญาที่ทรงคุณค่าของมนุษยชาติต่อไป
ขอขอบคุณภาพ : Facebook เพจ : วัดบวรนิเวศวิหาร วัดเบญจมบพิตรดุสิตวนาราม วัดราชประดิษฐสถิตมหาสีมาราม วัดราชบพิธสถิตมหาสีมาราม วัดนิเวศธรรมประวัติ
